Sanal gerçeklik uygulamalarında olması gerekenler

Sınıfta Keşfet Kurtul sanal gerçeklik gözlüğünü takan bir öğrenci

Sanal gerçeklik gözlüğünü ilk kez takan bir öğrencinin yüzündeki ifadeyi gördüyseniz bu teknolojinin neden bu kadar heyecan verici olduğunu bilirsiniz. Ancak o ilk “vay!” anı geçtikten sonra geriye kalan, uygulamanın kendisi oluyor. Yıllardır eğitsel sanal gerçeklik uygulamaları geliştiren ve öğretmenlerle bu konuda eğitimler yapan biri olarak, iyi bir VR uygulamasında mutlaka olması gerektiğini düşündüğüm özellikleri bu yazıda bir araya getirmek istedim.

Sanal gerçeklikte kullanıcının kendini iyi hissetmemesi, uygulamanın geri kalanındaki bütün emeği boşa çıkarır. Baş dönmesi, mide bulantısı ve göz yorgunluğu, özellikle VR deneyimi olmayan kullanıcılarda oldukça sık görülüyor. Bu belirtilerin temel nedeni, gözün gördüğü hareket ile iç kulağın algıladığı hareket arasındaki uyumsuzluk.

Bu yüzden kullanıcıyı onun isteği dışında hareket ettirmekten kaçının. Kamerayı sarsmayın, döndürmeyin, ani hızlanmalar yaptırmayın. Hareket gerekiyorsa ışınlanma tabanlı hareket ya da kullanıcının kontrol ettiği yavaş ve sabit hızlı hareket tercih edin. Görüntünün akıcı olması da konforun bir parçası. Kare hızının düştüğü, takılan bir uygulama kısa sürede rahatsızlık yaratır. Hedef cihazda performans testini mutlaka yapın ve sahneyi gerekiyorsa sadeleştirin.

VR uygulamalarını, özellikle çocuklar için, uzun oturumlar olarak tasarlamamak gerekiyor. 10-15 dakikalık bölümler hem konfor hem de dikkat açısından çok daha uygun. Uygulamanızı kullanıcının istediği noktada durup sonra kaldığı yerden devam edebileceği şekilde bölümlere ayırın. Her bölümün sonunda kullanıcıya gözlüğü çıkarıp dinlenebileceği doğal bir mola noktası sunun.

Ayrıca üreticilerin gözlükler için belirlediği yaş sınırlarını göz önünde bulundurun. Uygulamanızın hedef kitlesi bu sınırın altındaysa, bu durumu öğretmen ve ebeveynlere açıkça belirtmeniz gerekir.

VR’da kullanıcının önünde sınırsız bir dünya var ve bu durum, nereye bakacağını ve ne yapacağını bilmeyen bir kullanıcı için oldukça kafa karıştırıcı olabiliyor. İyi bir VR uygulaması kullanıcıyı fark ettirmeden yönlendirir. Işık, ses ve hareket kullanıcının dikkatini çekmek için çok güçlü araçlar. Önemli bir nesneyi hafifçe parlatmak ya da sesin geldiği yönle kullanıcının bakışını yönlendirmek, ekrana büyük oklar yerleştirmekten çok daha doğal bir deneyim sunar.

Uygulamanın başında kısa bir alıştırma bölümü olması da çok faydalı. Keşfet Kurtul’da bakma yönü temelli etkileşimi ve hareket butonlarını ilk bölümde öğretmemizin sebebi buydu. Kullanıcı kontrolleri öğrendikten sonra asıl içeriğe geçtiğinde dikkatini tamamen içeriğe verebiliyor.

Sanal gerçekliği 360 derece video izlemekten ayıran en önemli özellik etkileşim. Kullanıcı nesneleri tutabiliyor, inceleyebiliyor, birleştirebiliyor ve sonuçlarını görebiliyorsa VR’ın asıl gücü ortaya çıkıyor. Ancak etkileşimin öğrenme hedefine hizmet etmesi gerekiyor. Bir hücrenin içinde gezinip organelleri yerine yerleştiren bir öğrenci, aynı hücreyi yalnızca izleyen bir öğrenciden çok daha derin bir deneyim yaşar.

Etkileşimleri tasarlarken hedef cihazınızı unutmayın. Elle kontrol edilen kumandaları olan bir gözlük ile yalnızca bakma yönüyle etkileşimin mümkün olduğu bir telefon tabanlı gözlük çok farklı tasarım kararları gerektirir. Her iki durumda da etkileşimin kolay öğrenilebilir ve tutarlı olması gerekiyor.

VR’da uzun metin okumak yorucu. Bu yüzden bilgiyi mümkün olduğunca görsel ve işitsel yollarla aktarın. Metin kullanmanız gerekiyorsa kısa tutun, yeterince büyük ve okunaklı yazın ve kullanıcının rahatça okuyabileceği bir mesafeye yerleştirin. Metni kullanıcının bakışına sabitlemek yerine sahnede sabit bir yüzeye yerleştirmek çoğu zaman daha konforlu.

Ses ise VR’ın en çok hafife alınan bileşeni. Uzamsal ses kullanıcının ortamın içinde olduğu hissini güçlendirir ve dikkatini yönlendirmek için harika bir araçtır. Anlatım sesi kullanıyorsanız temiz kaydedilmiş, net ve hedef yaş grubuna uygun bir anlatım tercih edin.

Sınıfta kullanılabilirlik

Eğitsel VR uygulamalarının çoğu sınıfta kullanılmak üzere geliştiriliyor, ancak tasarım sürecinde sınıfın gerçek koşulları çoğu zaman düşünülmüyor. Otuz öğrencili bir sınıfta öğretmenin her gözlüğün içinde ne olduğunu görmesi mümkün değil. Bu yüzden uygulamanın öğretmene bir kontrol imkânı sunması çok değerli. Öğrencilerin hangi bölümde olduğunu gösteren bir öğretmen ekranı ya da gözlükteki görüntüyü tahtaya yansıtabilme seçeneği, sınıf yönetimini çok kolaylaştırır.

Uygulamanın hızlı açılması, internet bağlantısı olmadan çalışabilmesi ve bir öğrenciden diğerine geçerken kolayca sıfırlanabilmesi de sınıf kullanımı açısından önemli. Gözlüğün hijyeni ve öğrencilerin gözlük takılıyken güvenli bir alanda durması gibi pratik konuları da öğretmen kılavuzunda belirtmeyi unutmayın.

Her öğrenci aynı şekilde VR deneyimi yaşamıyor. Gözlük kullanan, ayakta duramayan, tek elini kullanabilen ya da işitme güçlüğü yaşayan öğrenciler için alternatifler düşünmek gerekiyor. Oturarak kullanılabilen bir mod, altyazı seçeneği, tek elle kullanılabilen kontroller ve renk körlüğü dikkate alınarak seçilmiş renkler, uygulamanızı çok daha fazla öğrenciye ulaştırır. VR deneyimini yaşayamayan öğrenciler için aynı içeriğin ekranda da takip edilebildiği bir seçenek sunmak da iyi bir uygulama.

Gözlüğü takan kullanıcı gerçek dünyayı göremiyor ve bu durum sınıf gibi kalabalık ortamlarda küçük kazalara davetiye çıkarabiliyor. Uygulamanız kullanıcıdan ayağa kalkmasını, dönmesini ya da kollarını uzatmasını istiyorsa bunun için ne kadar alana ihtiyaç olduğunu açıkça belirtin. Mümkünse deneyimi oturarak da tamamlanabilecek şekilde tasarlayın. Gözlüğün sınır sistemi varsa uygulamanızın bu sistemle uyumlu çalıştığından emin olun.

Kullanıcıdan veri topluyorsanız, özellikle de kullanıcılarınız çocuksa, hangi verinin neden toplandığını açıkça belirtin ve gerekenden fazlasını toplamayın. Eğitsel bir uygulama için çoğu zaman öğrencinin adı ve ilerlemesi yeterlidir. Göz hareketi ya da ses kaydı gibi hassas verilere gerçekten ihtiyacınız olup olmadığını iyi düşünün.

Son olarak şunu belirtmek istiyorum: VR deneyimi tek başına yeterli değil. Öğrencinin gözlüğü çıkardıktan sonra yaşadıklarını anlatması, tartışması ve diğer bilgilerle ilişkilendirmesi öğrenmenin kalıcı olması için çok önemli. Uygulamanızı tasarlarken deneyim sonrasında sınıfta yapılabilecek etkinlikleri de düşünün ve bunları öğretmene önerin. İyi tasarlanmış bir sanal gerçeklik uygulaması, sınıfın yerine geçen değil, sınıfta yapılan öğrenmeyi zenginleştiren bir araçtır.

Görüşmek üzere.