Basılı materyalleri artırılmış gerçeklikle canlandırmak
Sınıflarımızda kâğıt hâlâ en yaygın öğretim materyali. Ders kitapları, çalışma kâğıtları, posterler ve kartlar her gün öğrencilerin elinde. Artırılmış gerçeklik bu materyallerin yerine geçmek yerine onları zenginleştirme imkânı sunuyor. Bir tabletin kamerası bir kitap sayfasına tutulduğunda sayfadaki çizim üç boyutlu bir modele, bir fotoğraf kısa bir videoya, bir nota dizisi de duyulabilen bir melodiye dönüşebiliyor. Bu yazıda basılı materyalleri artırılmış gerçeklikle canlandırmanın nasıl çalıştığını ve böyle bir materyal tasarlarken nelere dikkat etmenizi önerdiğimi anlatmak istiyorum.
Artırılmış gerçeklikle zenginleştirilmiş basılı materyallerin çoğu aynı temel mantıkla çalışıyor. Uygulama, kameranın gördüğü görüntüde önceden tanımlanmış bir resmi, yani bir işaretçiyi tanıyor ve dijital içeriği bu resmin üzerine yerleştiriyor. İşaretçi, sayfadaki bir çizim, bir fotoğraf ya da özel olarak tasarlanmış bir desen olabiliyor. Öğrenci kitabı döndürdüğünde ya da tableti yaklaştırdığında dijital içerik de sayfayla birlikte hareket ediyor. Bu da içeriğin gerçekten sayfanın bir parçasıymış gibi görünmesini sağlıyor.
Bir de daha basit bir yöntem var: sayfaya yerleştirilmiş bir karekod aracılığıyla öğrenciyi bir videoya, sese ya da etkileşimli bir içeriğe yönlendirmek. Bu yöntem tam anlamıyla artırılmış gerçeklik sayılmaz, çünkü dijital içerik sayfanın üzerinde değil ayrı bir ekranda açılıyor. Ancak hazırlaması çok kolay ve birçok durumda gayet işe yarıyor. Hangi yöntemi seçeceğiniz, eklemek istediğiniz içeriğin sayfayla ne kadar iç içe olması gerektiğine bağlı.
Artırılmış gerçekliğin basılı materyale en çok katkı sağladığı yerler, kâğıdın doğası gereği yetersiz kaldığı noktalar. Üç boyut bunlardan biri. Bir molekülün yapısını, bir kalbin odacıklarını ya da bir geometrik cismin açınımını kâğıt üzerinde göstermek zor. Öğrenci aynı yapıyı tabletini çevirerek her açıdan görebildiğinde kavram çok daha somut hale geliyor. Hareket bir diğeri. Bir makinenin çalışması, bir bitkinin büyümesi ya da suyun döngüsü kâğıtta oklarla anlatılırken AR ile gerçekten hareket ederken izlenebiliyor. Ses de üçüncü önemli alan. Bir yabancı dil kitabındaki kelimenin telaffuzu, bir müzik kitabındaki eserin kendisi ya da bir hayvanın çıkardığı ses, kâğıdın asla veremeyeceği bilgiler.
Müzik, bu açıdan artırılmış gerçekliğe özellikle uygun bir alan. Müzik dersleri için geliştirdiğim Barok AR da bir artırılmış gerçeklik uygulaması. Müzik eğitiminde öğrencinin görmesi kadar duyması da gerekiyor ve basılı materyal bu ihtiyacın yalnızca yarısını karşılayabiliyor. Artırılmış gerçeklik, sayfanın üzerine bu eksik katmanı eklemek için doğal bir araç.
İyi bir AR materyali tasarlamak
Tasarıma her zaman olduğu gibi öğrenme hedefinden başlayın. Sayfadaki her görsele bir AR içeriği eklemek cazip gelebilir, ama bu hem öğrenciyi yorar hem de AR’ın etkisini azaltır. Kendinize şunu sorun: Bu sayfada öğrencinin anlamakta en çok zorlanacağı şey ne ve artırılmış gerçeklik bu zorluğu nasıl azaltabilir? AR içeriğini yalnızca bu sorunun net bir cevabı olan yerlere ekleyin.
Basılı materyal, AR olmadan da tek başına anlamlı olmalı. Bu ilkeyi çok önemsiyorum. Tablet her zaman elde olmayabilir, uygulama güncellemeden sonra çalışmayabilir ya da bir öğrenci evde bu imkâna sahip olmayabilir. Sayfa tek başına öğretici olmalı, AR ise üzerine bir katman eklemeli. Öğrencinin AR olmadan sayfayı anlayamadığı bir tasarım, materyali kırılgan hale getirir.
Dijital içerik ile sayfa arasındaki bağı güçlü tutun. Çoklu ortam öğrenmesi üzerine yapılan çalışmalar, ilgili metin ile görselin birbirine yakın sunulmasının öğrenmeyi desteklediğini gösteriyor. AR’da bu ilkeyi uygulamak oldukça kolay, çünkü dijital model zaten ilgili metnin hemen yanında beliriyor. Ancak modelin üzerine uzun açıklamalar eklemek ya da sayfadaki metni sesli olarak birebir tekrar etmek öğrencinin bilişsel yükünü gereksiz yere artırıyor. Model sayfadaki metni tamamlamalı, onu tekrar etmemeli.
İşaretçi olarak kullanılacak görsellerin seçimi teknik açıdan çok önemli. Uygulamalar ayrıntılı, kontrastı yüksek ve tekrarlayan desenler içermeyen görselleri çok daha kolay tanıyor. Sade bir siluet, düz renkli bir alan ya da simetrik bir desen çoğu zaman iyi bir işaretçi olmuyor. Baskı kalitesi de belirleyici. Parlak kâğıt sınıf ışığında yansıma yaparak tanımayı zorlaştırabiliyor, mat kâğıt genellikle daha iyi sonuç veriyor. Materyali çoğaltmadan önce gerçek sınıf ışığında, okuldaki tabletlerle ve fotokopi ile çoğaltılmış bir kopya üzerinde test edin. Renkli tasarlanmış bir işaretçinin siyah beyaz fotokopide tanınmayabileceğini unutmayın.
Öğrencinin AR içeriğini fark etmesini de kolaylaştırın. Sayfanın hangi bölümünün canlandığını gösteren küçük ve tutarlı bir simge, öğrencinin kitabın her köşesini tabletle taramasını önlüyor. Simgenin yanına kısa bir yönerge eklemek de iyi bir fikir: “Kalbin içini görmek için tableti sayfaya tut ve modeli çevir.” Böylece öğrenci ne yapacağını ve neye bakacağını biliyor.
Sınıfta kullanım
AR ile zenginleştirilmiş materyaller grup çalışmasına çok uygun. Bir tableti iki ya da üç öğrencinin birlikte kullanması, öğrencilerin modeli birlikte incelemesini, birbirine bir şey göstermesini ve tartışmasını sağlıyor. Gruplara roller vermek de faydalı. Bir öğrenci tableti tutar, bir diğeri sayfadaki soruları okur, bir diğeri de gözlemleri not eder. Roller belirli aralıklarla değişir.
AR içeriğini bir etkinliğin parçası haline getirin. Öğrenci modeli yalnızca seyrettiğinde ilk birkaç saniyelik hayranlık geçince ilgi de azalıyor. Bunun yerine modele bakarak cevaplanacak sorular hazırlayın. “Kalbin hangi odacığının duvarı daha kalın?” ya da “Bu geometrik cismin kaç yüzü var?” gibi sorular, öğrenciyi modeli dikkatle incelemeye yönlendiriyor. Cevapların yine kâğıda yazılması da dijital ile basılı arasındaki bağı güçlendiriyor.
Kendi materyalinizi hazırlamak düşündüğünüzden daha kolay olabilir. Bugün kodlama bilgisi gerektirmeden işaretçi tanımlayıp üzerine model, video ya da ses yerleştirmenize izin veren araçlar mevcut. İlk denemeniz için tek bir sayfa seçin, o sayfaya tek bir AR içeriği ekleyin ve sınıfınızda deneyin. Öğrencilerin nerede zorlandığını ve neye ilgi gösterdiğini gözlemleyin. Bir sonraki sayfayı bu gözlemlere göre tasarlayın.
Öğrencilerin kendilerinin AR materyali üretmesi de çok değerli bir etkinlik. Bir konuyu anlatan bir poster hazırlayan ve posterin bir bölümüne kendi kaydettikleri sesli bir açıklama ya da kısa bir video ekleyen öğrenciler, hem konuyu daha derinlemesine işliyor hem de bilgiyi nasıl sunacaklarını düşünmek zorunda kalıyor.
Kâğıt ile dijital arasındaki bu köprü doğru kurulduğunda öğrenciler ikisinin de en iyi yanlarından faydalanabiliyor. Kâğıdın sunduğu odak, not alma ve elle tutulabilirlik ile dijitalin sunduğu hareket, ses ve üç boyut bir araya geliyor.
Görüşmek üzere.