360 derece videolarla sanal sınıf gezileri
Okul gezileri çoğumuzun öğrencilik yıllarından aklında kalan en canlı anılar arasındadır. Ancak her yere gitmek mümkün değil. Bütçe, izin süreçleri, ulaşım ve güvenlik gibi konular düşünüldüğünde bir öğretmenin yılda yapabileceği gezi sayısı oldukça sınırlı. Üstelik bazı yerlere hiçbir okul gezisiyle gitmek mümkün değil: bir mercan resifinin içi, uluslararası uzay istasyonu ya da dünyanın öbür ucundaki bir yağmur ormanı. 360 derece videolar bu noktada sınıfınız için çok değerli bir kapı açıyor. Bu yazıda böyle bir sanal geziyi nasıl planlayabileceğinize dair önerilerimi paylaşacağım.
360 derece video, bir mekânın her yönünü aynı anda kaydeden kameralarla çekilmiş videodur. İzleyici başını ya da tableti çevirdikçe mekânın farklı yönlerini görebilir. Bu videoları bir sanal gerçeklik gözlüğüyle izleyebileceğiniz gibi tablet, telefon ya da bilgisayar ekranında da izleyebilirsiniz. Gözlükle izlendiğinde orada olma hissi çok daha güçlü oluyor. Ekranda izlendiğinde ise öğrenciler birlikte bakıp konuşabiliyor. İkisinin de sınıfta yeri var.
Burada bir ayrımı da yapmak istiyorum. 360 derece video, tam anlamıyla etkileşimli bir sanal gerçeklik deneyimi değildir. Öğrenci mekânın içinde serbestçe yürüyemez, nesnelere dokunamaz. Kamera nereye konduysa oradan bakar. Bu bir eksiklik gibi görünse de sınıf kullanımı açısından bazı avantajlar da sağlıyor. Hazırlaması ve kullanması kolay, kontroller öğrenciyi yormuyor ve aynı içeriği bütün sınıfa aynı anda izletebiliyorsunuz.
Geziden önce
İyi bir sanal gezi, gerçek bir gezi gibi planlanır. Planlamanın ilk adımı da gezinin neden yapıldığını netleştirmek. “Öğrenciler bu geziden sonra neyi yapabilecek?” sorusunun cevabı, hangi videoyu seçeceğinizi, ne kadar süre izleteceğinizi ve öncesinde ne konuşacağınızı belirliyor. Örneğin amacınız öğrencilerin bir kıyı ekosistemindeki canlıları tanıması ise, en etkileyici okyanus videosunu değil, bu canlıların açıkça görülebildiği bir videoyu seçmeniz gerekir.
Video seçerken mutlaka kendiniz baştan sona izleyin. 360 derece içeriklerin bir kısmı reklam amaçlı, bir kısmı ise çocuklar için uygun olmayan bölümler içerebiliyor. Kameranın hareket ettiği videolara da dikkat edin. Drone ile çekilmiş, hızla ilerleyen ya da sarsıntılı görüntüler, özellikle gözlükle izlendiğinde baş dönmesine yol açabiliyor. Sabit ya da çok yavaş hareket eden kameralarla çekilmiş videolar sınıf için çok daha uygun. Videonun dilini, varsa anlatımın yaş grubuna uygunluğunu ve görüntü kalitesini de kontrol edin. Düşük çözünürlüklü bir 360 derece video gözlükte bulanık ve yorucu görünür.
Teknik hazırlığı ders gününe bırakmayın. Videoları önceden cihazlara indirin, internet bağlantısına güvenmeyin. Gözlükler kullanılacaksa şarjlarını, lenslerinin temizliğini ve ses ayarlarını kontrol edin. Bir ders saatinin ilk on beş dakikasının cihaz sorunlarıyla geçmesi, iyi planlanmış bir etkinliği bile zayıflatır.
Öğrencileri de geziye hazırlayın. Gidilecek yer hakkında kısa bir konuşma yapın, bir harita üzerinde konumunu gösterin, öğrencilerin o yer hakkında ne bildiklerini ve ne merak ettiklerini sorun. Bu sohbetten çıkan soruları tahtaya yazmak, gezi sırasında öğrencilere bir amaç veriyor. Öğrencilere bir gezi kartı ya da gözlem formu hazırlamak da çok işe yarar. Formda “Etrafında gördüğün üç canlıyı yaz”, “Bu yerin iklimi hakkında ne tahmin ediyorsun?” ya da “Sana en ilginç gelen şey neydi?” gibi kısa sorular olabilir. Böylece öğrenci videoyu yalnızca seyretmekle kalmaz, bir şey aramaya başlar.
Gözlükle izlenecekse kısa bir alıştırma yapmanızı öneririm. Gözlüğü ilk kez takan bir öğrenci ilk dakikalarda yalnızca etrafına bakmakla meşgul olur. İki dakikalık bir deneme videosu bu heyecanın büyük kısmını geziden önce yaşatır ve asıl gezide öğrencinin içeriğe odaklanmasını kolaylaştırır.
Gezi sırasında ve sonrasında
Gezi sırasında sizin rolünüz bir rehberinkine benziyor. Sınıfın tamamı aynı videoyu aynı anda izliyorsa videoyu belirli noktalarda durdurup öğrencilerin dikkatini bir ayrıntıya çekebilirsiniz. “Şimdi sağınıza dönün, ağacın dalında ne görüyorsunuz?” gibi yönlendirmeler, 360 derecelik ortamda öğrencinin önemli bir şeyi kaçırmasını önler. Gözlükle izleyen öğrenciler sizin nereyi gösterdiğinizi göremediği için yönleri sesli ve net bir şekilde söylemeniz gerekiyor.
Gözlük sayınız sınıf mevcudundan azsa istasyon düzeni iyi bir çözüm. Bir grup gözlükle geziyi yaparken diğer gruplar aynı konuyla ilgili başka etkinliklerle meşgul olabilir: haritada konum bulma, kısa bir metin okuma ya da gözlem formundaki soruları tahmin etme gibi. Gruplar belli aralıklarla yer değiştirir. Bu düzende her öğrencinin gözlükteki süresi kısa kalıyor ki bu da konfor açısından iyi bir şey.
Gezi süresini kısa tutun. Uzun bir video yerine iyi seçilmiş kısa bölümler hem dikkat hem de konfor açısından çok daha verimli. Öğrencilerin gözlükteyken oturur durumda olmasına ve çevrelerinde çarpabilecekleri bir şey olmamasına dikkat edin. Rahatsızlık hisseden öğrencinin gözlüğü hemen çıkarabileceğini baştan söyleyin ve bunun gayet normal olduğunu vurgulayın.
Gezinin en önemli kısmı aslında gözlükler çıkarıldıktan sonra başlıyor. Öğrenciler yeni bir yer gördü, bir sürü izlenim edindi. Bu izlenimleri düzenlemezseniz geriye yalnızca “çok güzeldi” duygusu kalır. Geziden hemen sonra öğrencilerin gözlem formlarını tamamlamasına zaman tanıyın. Ardından derste baştan tahtaya yazdığınız sorulara geri dönün. Hangi soruların cevabını buldular, hangileri cevapsız kaldı, hangi yeni sorular ortaya çıktı?
Sonrasında yapılabilecek etkinlikler için çok seçenek var. Öğrenciler gördükleri yeri bir arkadaşına anlatan bir kartpostal yazabilir, mekânın bir haritasını çizebilir, kendi yaşadıkları yerle karşılaştırmalı bir tablo hazırlayabilir ya da gruplar halinde o yerle ilgili kısa bir sunum yapabilir. Fen derslerinde gördükleri canlıları sınıflandırabilir, sosyal bilgilerde o yerde yaşayan insanların günlük hayatını tartışabilirler. Önemli olan, sanal gezinin dersin ana parçalarından biri olması, ders sonunda verilen bir ödül gibi kalmaması.
Bir sanal gezi gerçek bir gezinin yerini tamamen tutmaz. Rüzgârı, kokuyu, yerin sıcaklığını hissettiremez. Ancak hiç gidilemeyecek yerlere kısa bir ziyaret yapmak, gerçek bir geziye hazırlanmak ya da gerçek bir geziden sonra o yeri yeniden hatırlamak için çok güçlü bir araç. Kendi okulunuzun çevresinde 360 derece bir kamerayla kısa bir çekim yapıp bunu başka bir okulla paylaşmak da öğrencilerin hem üretici hem izleyici olduğu güzel bir projeye dönüşebilir.
İlk sanal gezinizi küçük tutun. Tek bir video, net bir amaç, kısa bir hazırlık ve gezi sonrasında güzel bir sohbet. Bu temel oturduktan sonra gezilerinizi istediğiniz kadar zenginleştirebilirsiniz.
Görüşmek üzere.