İlk sanal gerçeklik dersinizi nasıl planlarsınız?

Sıralarında sanal gerçeklik gözlükleri ve kulaklıklarla ders yapan öğrenciler

Sanal gerçeklik gözlükleri okula geldiğinde öğretmenlerin çoğu aynı duyguyu yaşıyor: heyecan ve biraz da tedirginlik. Gözlükleri kutularından çıkarmak kolay, ama otuz kişilik bir sınıfta bu gözlüklerle verimli bir ders yapmak ayrı bir iş. Öğretmenlerle yaptığımız eğitimlerde ilk VR dersinin çoğu zaman teknik bir problemden değil, planlama eksikliğinden dolayı zorlaştığını görüyorum. Bu yazıda ilk sanal gerçeklik dersinizi planlarken izleyebileceğiniz bir yolu, bir ders planının akışı üzerinden anlatmak istiyorum.

İşe gözlükten değil, kazanımdan başlayın. Bu, bütün öğretim tasarımı için geçerli bir ilke ama VR söz konusu olduğunda daha da önemli hale geliyor, çünkü teknolojinin etkileyiciliği hedefin önüne geçmeye çok yatkın. Kendinize şu soruyu sorun: Bu konuda öğrencilerin sanal gerçeklikte yaşayacağı deneyim, başka bir araçla kolayca sağlayamayacağım neyi sunuyor? Eğer cevap net değilse belki de o konu için VR doğru araç değildir. Cevap “öğrencilerin bir yanardağın kraterinde durup katmanları kendi gözleriyle görmesi” gibi somut bir şeyse doğru yoldasınız.

İlk ders için küçük ve net bir hedef seçmenizi öneririm. Bütün bir üniteyi VR ile işlemeye çalışmak yerine, dersin bir bölümünü sanal gerçeklikle zenginleştirin. Örneğin fen bilimlerinde Güneş sistemi konusunu işliyorsanız, dersin hedefi “öğrenciler gezegenlerin büyüklüklerini birbiriyle karşılaştırır” olabilir. VR deneyimi bu karşılaştırmayı somutlaştıran kısa bir parça olur, dersin geri kalanı ise bildiğiniz yöntemlerle devam eder.

Hedefi belirledikten sonra uygulamayı ya da içeriği seçin ve mutlaka kendiniz baştan sona deneyin. Öğrencinin gözlüğü taktığında ilk gördüğü şey ne, nereye bakması gerekiyor, hangi kontrolleri kullanacak, deneyim kaç dakika sürüyor? Uygulamayı denerken kendinizi bir öğrencinin yerine koyun ve kafanızı karıştıran her noktayı not edin. Bu notlar derste vereceğiniz yönergelerin temelini oluşturacak.

Dersin akışı

Bir VR dersini üç bölüm olarak düşünmek işinizi kolaylaştırır: gözlük öncesi, gözlük sırası ve gözlük sonrası. Benim ilk dersler için önerdiğim akış kabaca şöyle:

  • Konuya giriş ve merak uyandırma: öğrencilerin ön bilgilerini yoklayın, VR deneyiminde neye bakacaklarını söyleyin.
  • Kısa bir alıştırma: gözlüğün nasıl takılacağını, ayarlanacağını ve temel kontrolleri gösterin.
  • VR deneyimi: kısa tutulmuş, net bir görevi olan bir oturum.
  • Gözlük sonrası etkinlik: gözlemlerin paylaşılması, tartışma ve kısa bir ürün.
  • Değerlendirme: hedefe ulaşılıp ulaşılmadığını kontrol eden kısa bir etkinlik.

Giriş bölümünde öğrencilere bir görev vermek çok önemli. “Gözlüğü takınca bakalım ne göreceğiz” yerine “Jüpiter’in yanında durduğunuzda Dünya’nın ne kadar küçük göründüğüne dikkat edin” gibi somut bir görev, öğrencinin dikkatini doğru yere yönlendirir. Bu görevi tahtaya yazın ve gözlük takılmadan hemen önce bir kez daha hatırlatın.

Alıştırma bölümünü atlamayın. Gözlüğü ilk kez takan bir öğrenci için cihazın kendisi bir öğrenme konusu. Kayışların ayarlanması, görüntünün netleştirilmesi, kumandanın tutulması ya da bakışla seçim yapılması gibi küçük şeyler, ders sırasında defalarca sorulacak soruları baştan önlüyor. Bu bölümde bir öğrenciyi gönüllü olarak seçip adımları sınıfın önünde birlikte yapmak da iyi bir yöntem.

VR deneyiminin kendisini kısa tutun ve bir kez daha belirtmek isterim, deneyimin dersin tamamı olmadığını unutmayın. Gözlük sonrası bölüm en az deneyim kadar zaman almalı. Öğrenciler gördüklerini anlatsın, birbirlerinin gözlemlerini karşılaştırsın ve gözlemlerini derse bağlayan küçük bir ürün ortaya koysun. Bu bir çizim, kısa bir yazı, bir tablo ya da bir kavram haritası olabilir. Değerlendirme için de dersin başında belirlediğiniz hedefe dönün. Gezegenleri büyüklüklerine göre sıralayabiliyorlar mı?

Gözlüklerle sınıf yönetimi

Gözlük sayınız sınıf mevcuduna eşit değilse, ki çoğu okulda değildir, istasyon düzeni en işe yarar çözüm. Sınıfı gruplara ayırın. Bir grup VR istasyonunda deneyimi yaşarken diğer gruplar aynı konuyla ilgili başka etkinliklerde çalışsın. Gruplar belirli aralıklarla yer değiştirsin. Bu düzende kimse boşta beklemiyor ve her öğrencinin gözlükteki süresi doğal olarak kısa kalıyor. Diğer istasyonlardaki etkinliklerin öğretmen desteği olmadan yürütülebilecek şekilde hazırlanması gerekiyor, çünkü sizin dikkatinizin büyük kısmı VR istasyonunda olacak.

Sınıf kurallarını ders başlamadan önce açıkça konuşun. Gözlüğü takan öğrenci yerinden kalkmaz, öğretmen “gözlükler yukarı” dediğinde herkes gözlüğünü alnına kaldırır ya da çıkarır, rahatsızlık hisseden öğrenci hemen gözlüğü çıkarır ve bu konuda kimse yargılanmaz. Gözlük takılıyken öğrencinin dikkatini çekmek için omzuna hafifçe dokunmak gibi bir işaret üzerinde de anlaşabilirsiniz. Kuralların az ve net olması, öğrencilerin hepsini hatırlamasını kolaylaştırır.

Her gözlüklü öğrencinin yanında bir “gözcü” arkadaşı olsun. Gözcü, arkadaşının güvenli alanda kalmasını sağlar, gerekirse öğretmeni çağırır ve gözlük sırası geldiğinde rolleri değiştirirler. Bu basit uygulama hem güvenliği artırıyor hem de bekleyen öğrencilere anlamlı bir görev veriyor.

Gözlükteki görüntüyü tahtaya ya da bir ekrana yansıtabiliyorsanız bu imkânı mutlaka kullanın. Bir öğrencinin ne gördüğünü sınıfın geri kalanı da takip edebilir ve siz de takılan öğrenciye nereye bakması gerektiğini daha kolay gösterebilirsiniz. Yansıtma imkânı yoksa sesli yönlendirmeleriniz daha da önem kazanıyor.

Teknik aksaklıklar için her zaman bir B planınız olsun. Bir gözlüğün şarjı bitebilir, uygulama donabilir, internet bağlantısı kesilebilir. Gözlükleri derse tam şarjlı getirin, içerikleri önceden yükleyin ve uygulamayı açık halde hazır tutun. Bir şey ters giderse aynı içeriğin ekranda gösterilebilecek bir sürümü ya da kısa bir videosu dersinizi kurtarır. Gözlüğü kullanamayan ya da kullanmak istemeyen öğrenciler için de bu eşdeğer etkinlik hazır olmalı.

Ders sonrasında gözlükleri toplamak ve temizlemek için de zaman ayırın. Yüze temas eden yüzeyleri silmek, lensleri kuru bir mikrofiber bezle temizlemek ve gözlükleri şarja takmak, bir sonraki dersin sorunsuz başlamasını sağlar. Bu görevleri dönüşümlü olarak öğrencilere vermek, onlara cihazların sorumluluğunu da öğretiyor.

İlk dersten sonra kısa bir değerlendirme yapın. Ne iyi gitti, öğrenciler nerede takıldı, hangi bölüm beklediğinizden uzun sürdü? Bu notlar ikinci dersinizi çok daha rahat hale getirecek. Her yeni araçta olduğu gibi, birkaç dersten sonra hem siz hem de sınıfınız bu düzene alışacaksınız. İlk dersin mükemmel geçmesi gerekmiyor, sizin ve öğrencilerinizin bu yeni araca alışmanız için iyi bir başlangıç olması yeterli.

Görüşmek üzere.